English
Điều đáng lưu ý là tổn thương thận có thể xuất hiện trước khi người bệnh cảm thấy bất kỳ dấu hiệu bất thường nào. Vì vậy, kiểm tra chức năng thận định kỳ và kiểm soát toàn diện các yếu tố nguy cơ đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe thận lâu dài.
Đái tháo đường gây tổn thương thận như thế nào?
Thận có nhiệm vụ lọc máu và loại bỏ các chất thải, nước dư thừa ra khỏi cơ thể. Mỗi quả thận chứa hàng triệu đơn vị lọc gọi là cầu thận, được cấu tạo từ một mạng lưới mao mạch rất nhỏ.
Khi đường huyết tăng cao kéo dài, cùng với các yếu tố như tăng huyết áp và các rối loạn chuyển hóa khác, các cấu trúc của cầu thận có thể bị tổn thương. Theo thời gian, chức năng lọc của thận suy giảm và albumin – một loại protein trong máu – có thể xuất hiện trong nước tiểu.
Albumin niệu có thể là một dấu hiệu sớm của tổn thương thận, ngay cả khi mức lọc cầu thận vẫn còn trong giới hạn bình thường.
Nếu không được phát hiện và điều trị phù hợp, tổn thương thận có thể tiến triển thành bệnh thận mạn, suy giảm chức năng thận và ở giai đoạn nặng có thể dẫn đến suy thận giai đoạn cuối, cần điều trị thay thế thận như lọc máu hoặc ghép thận.
Những ai có nguy cơ cao?
Không phải tất cả người mắc đái tháo đường đều sẽ bị bệnh thận. Nguy cơ tổn thương thận và tiến triển bệnh thận mạn tăng lên khi người bệnh có một hoặc nhiều yếu tố sau:
- Kiểm soát đường huyết kém.
- Tăng huyết áp, kiểm soát huyết áp chưa đạt mục tiêu.
- Có albumin niệu hoặc đã có bệnh thận mạn.
- Rối loạn lipid máu.
- Thừa cân, béo phì.
- Hút thuốc lá.
- Thời gian mắc đái tháo đường kéo dài.
- Tuổi cao.
- Có tiền sử gia đình mắc bệnh thận hoặc đái tháo đường.
Đặc biệt, đường huyết và huyết áp không được kiểm soát tốt có thể đồng thời làm tăng nguy cơ tổn thương thận và các biến chứng tim mạch.
Biến chứng thận do đái tháo đường có biểu hiện gì?
Ở giai đoạn sớm, bệnh thận do đái tháo đường thường không có triệu chứng rõ ràng. Người bệnh có thể vẫn cảm thấy khỏe mạnh trong khi tổn thương thận đã bắt đầu xuất hiện.
Khi chức năng thận suy giảm nhiều hơn, một số biểu hiện có thể gặp như:
- Mệt mỏi, suy nhược.
- Chán ăn, buồn nôn hoặc nôn.
- Phù chân, mắt cá chân hoặc quanh mắt.
- Tiểu ít hoặc thay đổi thói quen đi tiểu.
- Chuột rút.
- Ngứa da.
Tuy nhiên, những triệu chứng này không đặc hiệu cho bệnh thận do đái tháo đường và có thể gặp trong nhiều bệnh lý khác.
Vì vậy, không nên chờ đến khi xuất hiện triệu chứng mới kiểm tra chức năng thận.
Làm thế nào để phát hiện sớm tổn thương thận?
Do bệnh thường diễn tiến âm thầm, người bệnh đái tháo đường cần được kiểm tra chức năng thận định kỳ, ngay cả khi chưa có triệu chứng.
Hai xét nghiệm quan trọng gồm:
- Tỷ lệ albumin/creatinin niệu (UACR)
Giúp phát hiện và theo dõi tình trạng albumin niệu – một dấu hiệu quan trọng của tổn thương thận.
- Creatinin máu và mức lọc cầu thận ước tính (eGFR)
Giúp đánh giá khả năng lọc của thận và theo dõi sự thay đổi chức năng thận theo thời gian.
Ngoài ra, bác sĩ sẽ đánh giá đồng thời:
- Huyết áp.
- Đường huyết và HbA1c.
- Mỡ máu.
- Cân nặng và tình trạng dinh dưỡng.
- Các yếu tố nguy cơ tim mạch và các biến chứng khác của đái tháo đường.
Theo khuyến cáo hiện nay, người bệnh đái tháo đường type 2 nên được đánh giá UACR và eGFR ít nhất mỗi năm, kể cả khi chưa có biểu hiện bệnh thận. Với đái tháo đường type 1, việc đánh giá thường được bắt đầu sau khoảng 5 năm mắc bệnh, tùy từng trường hợp.
Nguyên tắc điều trị và bảo vệ thận
- Điều trị biến chứng thận do đái tháo đường không chỉ đơn thuần là kiểm soát đường huyết.
- Mục tiêu quan trọng là quản lý và điều trị toàn diện các yếu tố nguy cơ tim mạch – thận, đồng thời phát hiện sớm và làm chậm tiến triển bệnh thận.
- Tùy tình trạng của từng người bệnh, bác sĩ có thể phối hợp:
- Kiểm soát đường huyết với mục tiêu được cá thể hóa.
- Kiểm soát huyết áp và albumin niệu.
- Điều trị rối loạn lipid máu.
- Kiểm soát cân nặng và xây dựng chế độ dinh dưỡng phù hợp.
- Duy trì hoạt động thể lực phù hợp với tình trạng sức khỏe.
- Tư vấn và hỗ trợ ngừng hút thuốc lá.
- Lựa chọn các thuốc điều trị đái tháo đường có lợi ích bảo vệ tim mạch và thận khi có chỉ định.
- Theo dõi định kỳ UACR, eGFR và điều chỉnh điều trị theo diễn tiến bệnh.
- Ở người bệnh đái tháo đường type 2 đã có bệnh thận mạn, một số nhóm thuốc như SGLT2 inhibitor và GLP-1 receptor agonist có thể được chỉ định nhằm góp phần giảm nguy cơ tim mạch và làm chậm tiến triển bệnh thận, tùy đặc điểm lâm sàng và chức năng thận của từng người bệnh.
- Trong trường hợp có tăng huyết áp kèm albumin niệu, các thuốc tác động lên hệ renin–angiotensin như ACE inhibitor hoặc ARB có thể đóng vai trò quan trọng trong bảo vệ thận khi được bác sĩ chỉ định và theo dõi phù hợp.
Bảo vệ thận cũng là bảo vệ tim mạch
- Bệnh thận mạn và bệnh tim mạch có mối liên quan chặt chẽ với đái tháo đường. Vì vậy, chăm sóc người bệnh đái tháo đường hiện nay không chỉ hướng tới một chỉ số đường huyết tốt mà cần đánh giá và quản lý đồng thời các nguy cơ về tim mạch, thận và chuyển hóa.
- Phát hiện sớm tổn thương thận giúp bác sĩ có cơ hội điều chỉnh điều trị kịp thời, làm chậm quá trình suy giảm chức năng thận và giảm nguy cơ tiến triển đến suy thận giai đoạn cuối.
Chủ động kiểm tra – Chủ động bảo vệ thận
Nếu bạn đang mắc đái tháo đường, đừng chờ đến khi có triệu chứng mới kiểm tra chức năng thận.
Kiểm soát tốt đường huyết, huyết áp, mỡ máu, cân nặng và các yếu tố nguy cơ khác, kết hợp theo dõi UACR và eGFR định kỳ, là những bước quan trọng giúp bảo vệ thận và sức khỏe tim mạch lâu dài.
Tại Bệnh viện Việt Pháp Hà Nội (HFH), người bệnh đái tháo đường được tiếp cận theo mô hình quản lý đa chuyên khoa, với sự phối hợp giữa Nội tiết, Tim mạch, Tiết niệu, Mắt, Dinh dưỡng và các chuyên khoa liên quan.
Mục tiêu là đánh giá và kiểm soát toàn diện các yếu tố nguy cơ, phát hiện sớm biến chứng và xây dựng chiến lược điều trị phù hợp, cá thể hóa cho từng người bệnh.
Hệ thống xét nghiệm và chẩn đoán hiện đại tại HFH hỗ trợ theo dõi sát các chỉ số chuyển hóa, đánh giá sớm nguy cơ biến chứng và tối ưu hiệu quả điều trị lâu dài, giúp người bệnh kiểm soát bệnh tốt hơn và duy trì chất lượng sống bền vững.
Để biết thêm thông tin chi tiết hoặc đặt lịch khám với bác sĩ Nội tiết, vui lòng liên hệ qua HOTLINE 024.35771100, INBOX Fanpage “Bệnh viện Việt Pháp Hà Nội” hoặc Zalo OA zalo.me/2008009049335817955.
