Bệnh nhân tới Khoa Cấp cứu – Bệnh viện Việt Pháp Hà Nội trong tình trạng đau bắp chân phải kéo dài 4 ngày sau khi đáp chuyến bay đến Việt Nam du lịch, không sốt, không có chấn thương hay nhiễm trùng tại chỗ. Bệnh sử ghi nhận việc dùng thuốc kháng viêm, giảm đau 2 ngày nhưng không hiệu quả.
Qua thăm khám, các bác sĩ ghi nhận bắp chân phải sưng nề, kèm phù mắt cá chân. Xét nghiệm D-dimer tăng cao ở mức 6,3 mg/L (so với mức tham chiếu 0-0,5 mg/L), làm tăng nghi ngờ huyết khối trong bối cảnh lâm sàng này. Siêu âm Doppler sau đó xác định huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới phải, kéo dài lên đến vị trí hai phần ba trên của tĩnh mạch đùi nông.
Bệnh nhân nhanh chóng được nhập viện theo dõi, sử dụng thuốc chống đông và điều trị triệu chứng, đồng thời thực hiện thêm các kiểm tra để đánh giá khả năng có thuyên tắc phổi.
Siêu âm tim ghi nhận tăng áp lực động mạch phổi, rối loạn chức năng tâm trương thất trái độ I. Chụp cắt lớp vi tính động mạch phổi phát hiện huyết khối tại nhiều nhánh động mạch phổi hai bên, các nhánh phân thùy S3 và S4 bên trái bị tắc gần hoàn toàn, kèm dấu hiệu tăng gánh thất phải. Các xét nghiệm tìm yếu tố tăng đông cũng ghi nhận kháng đông lupus dương tính, gợi ý cần đánh giá thêm hội chứng kháng phospholipid – một tình trạng có thể làm tăng nguy cơ hình thành huyết khối.
Chia sẻ về ca bệnh này, BSCKII. Phạm Thu Thủy, Khoa Tim mạch & Tim mạch can thiệp, Bệnh viện Việt Pháp Hà Nội, cho biết: “Bệnh nhân có tiền sử khỏe mạnh, chưa từng phát hiện vấn đề liên quan đến huyết khối. Rất may mắn, bệnh nhân đã tới khám và được phát hiện bệnh kịp thời.”
Chỉ sau 4 ngày điều trị tại viện và 5 ngày theo dõi sức khỏe tại khách sạn, du khách đã hồi phục sức khỏe ổn định. Kết quả chụp CT động mạch phổi cho thấy huyết khối giảm rõ rệt, chỉ còn tổn thương nhỏ. Nhờ vậy, ông có đủ điều kiện sức khỏe để di chuyển bằng máy bay về nước.
Về cơ chế bệnh, bác sĩ Thủy giải thích: “Huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới là tình trạng cục máu đông hình thành và phát triển trong các tĩnh mạch thuộc hệ sâu ở chân. Khi cục máu đông này bị tách ra, di chuyển theo dòng máu qua tim phải tới phổi, có thể làm tắc một hoặc nhiều nhánh của động mạch phổi.
Khi động mạch phổi bị tắc, dòng máu qua phổi bị giảm đột ngột, ảnh hưởng đến giảm oxy máu, tăng áp lực trong lòng động mạch phổi gây hậu quả tăng công mà tim phải vượt qua để bơm máu. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, người bệnh có thể phải đối mặt với các tình trạng nghiêm trọng như suy thất phải, tụt huyết áp, sốc, thậm chí tử vong.”
Người dân nên lưu ý thăm khám sớm khi đau, sưng một bên chân không rõ nguyên nhân, xuất hiện đột ngột, tiến triển nhanh, thường xuất hiện sau chuyến bay dài hoặc các trạng thái bệnh lý gây bất động dài ngày. Các biểu hiện nặng bao gồm khó thở đột ngột, đau ngực, ho ra máu hoặc ngất.
Nguy cơ hình thành huyết khối tăng khi dòng chảy trong tĩnh mạch lưu thông chậm, thành mạch bị tổn thương hoặc cơ thể có yếu tố gây tình trạng tăng đông. Bệnh nhân ung thư, phụ nữ mang thai, người có rối loạn các yếu tố đông máu di truyền hoặc bất thường mạch máu, người thừa cân béo phì, hút thuốc lá… sẽ có nguy cơ hình thành huyết khối cao hơn.
Trước khi bắt đầu những hành trình dài, những người có yếu tố nguy cơ nên được sàng lọc và dự phòng thuốc chống đông phù hợp. Đồng thời, du khách nên chủ động cử động cổ chân, co duỗi bắp chân khi di chuyển bằng ô tô, máy bay… trong khoảng thời gian trên 6 giờ đồng hồ.
